How to develop reading habit in students?

नमस्कार मंडळी 

कसे आहात सगळे, वाचताय ना सगळे. वाचायलाच पाहिजे. 
कारण 'वाचाल तर वाचाल'....
आता तुमच्या  मनात प्रश्न आलाच असेल, हे विचारण्या मागच प्रयोजन काय? 

आम्हाला माहित आहे हे वाक्य डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे आहे. आणि त्यांनी स्वातंत्रपूर्व काळात समाजाला प्रबोधन करण्यासाठी वापरलं होत. 

आणि आम्हाला हेही माहितच आहे कि वाचनाने मानसिक क्षमता वाढतात. व्यक्तीचे विचार समृद्ध होतात. विचारांमध्ये प्रगल्भता येते. आकलन क्षमता वाढते. प्रत्येक गोष्टी कडे पाहण्याचा दृष्टीकोन बदलतो. स्मरणशक्ती प्रवाही बनते. हे आणि असे अनेक फायदे आहेत वाचनाचे. 

अरे व्वा! छान.

ही खरच खूप चांगली गोष्ट आहे कि तुम्ही  वाचनाचे महत्व जाणता, आणि म्हणूनच तुम्हाला  सारखे वाटते कि मुलांनीही वाचावे, लिहावे. त्यांच्यात वाचण्याची सवय विकसित व्हावी.म्हणून तुम्ही सारखे त्यांच्या मागेही लागता. पण मुलच ती, ऐकणार कशी? 

काय खंर आहे ना?

काही दिवसांपूर्वीपर्यंत माझाही हेच मत होत.

पण ........

काही दिवसांपूवी माझी मैत्रीण प्रिया माझ्या घरी आली होती. तिच्या सोबत तिची मुलगी श्रेया पण होती. अगदी माझ्या मुलाच्याच  वयाची. मला वाटल आता दोघेजण छान काहीतरी खेळतील, मस्त्या करतील, घरभर पसारा करतील. पण करू देत.  तेवढा वेळ आमच्या गप्पा तर होतील. पसारा काय आवरू नंतर.  

दारावरची बेल वाजली. मी दार उघडून त्याचं स्वागत केलं. मुलांची ओळख करून दिली एकमेकांशी. मग आमचं चहापाणी झालं. मला वाटले आता श्रेया खेळायला जाईल. आणि आपण गप्पा मारू.

पण झाल उलटंच श्रेयाने मला विचारलं "मावशी एखाद पुस्तक असेल तर दे ना वाचयला"

बापरे! मी चक्क उडालेच."तू पुस्तक वाचणार, खेळणार नाहीस?" अनभिज्ञपणे माझ्या तोंडून उच्चार निघाले. कारण अशा प्रश्नांची मला  सवयच नव्हती. माझ्या मुलाच्या लहानपणापासून त्याचे किती तरी मित्र माझ्या घरी येत होते. पण असा प्रश्न  विचारणारी हि पहिलीच मुलगी. 

माझे वाटत होते कि टेलिव्हिजन आणि इंटरनेट सुविधांचा उपयोग वाढल्याने पुस्तक वाचण्याची सवय घटली आहे.पुस्तके वाचण्याचे प्रमाण कमी झाले आहे. आजकाल मुले पुस्तके वाचण्यासाठी लायब्ररी मध्ये जात नाहीत. त्याच्या project साठी हवी असलेली माहिती इंटरनेटवर शोधतात. पण श्रेयाने माझे डोळे उघडले. मुलांना आपण चांगल्या सवयी लावू शकतो या विचारांची मी. मग हि गोष्ट कशी माझ्या लक्षात नाही आली? आपण काय करू शकतो? असे प्रश्न माझ्या मनात आलेत. मग मी श्रेयाला पुस्तक देऊन प्रियाशी चर्चा केली अर्थातच विषय होता.......... 

How to develop good reading habit in students? 

विद्यार्थांमध्ये चांगल्या वाचनाची सवय कशी विकसित करावी?

1. मुलांमध्ये अगदी लहानपणापासून वाचनाची आवड निर्माण करावी.  
2. लहानपणी जेव्हा आपण मुलांना गोष्टीचे पुस्तके वाचून दाखवतो, त्यावेळी आवाजातील  चढ-उतार, नाट्यमय पद्धत, हावभाव इ. गोष्टींचा वापर करावा.
3.  मुलांना activity book सोबत  audio book, interactive book हि आणून द्यावेत.
4. मुलांच्या मित्रांना घरी बोलावून सामुहिक वाचनाची सवय लावावी.
5. मुलांचा 'reading club' सुरु करावा. शक्य झाल्यास त्यात लेखक, कवी, शिक्षक, यांना मुलांना मार्गदर्शन करण्यासाठी बोलवावे. 
6. मुलांना Book library, Book Fair, Exibition अशा ठिकाणी घेवून जावे. तिकडे त्यांना त्यांच्या आवडीची पुस्तक हाताळू द्यावीत.
7. आपणही  मुलांसमोर रोज किमान 10 min तरी वाचन करावे. 
8. मुलांसोबत पुस्तकांवर चर्चा करावी. 'आपला वाचनाचा अनुभव कित्ती छान आहे' हे मुलांना सांगावे. 
9.  सुट्टीच्या दिवशी मुलांसोबत बसून आपण पुढल्या आठवड्यात काय वाचायचे ते ठरवा. मुलांना छोटे छोटे goal सेट करून द्या.
10. वाचलेल्या पुस्तकांची समीक्षा करा. त्यातून आपण काय बोध घेवू शकतो या विषयावर बोला. सारांश लिहायला द्या.

ह्या आणि अशा अनेक activity आपण मुलांसोबत करून त्यांना चांगली पुस्तके वाचण्यासाठी प्रोत्साहित करू शकतो. हे मला प्रिया सोबत चर्चा करून कळले.

आणि मला खात्री होती कि तुम्हालाही या गोष्टीचा नक्कीच फायदा होईल.

बरोबर ना!

मी तर माझ्या मुलामध्ये वाचनाची सवय विकसित व्हावी. म्हणून यातील काही activity सुरु केल्यात. 

तुम्ही कधी करताय. आज मुहूर्त पण छान आहे, करा मग सुरु. 

आणि काही मदत लागलीच तर मी आहेच. 

चला लागा कामाला, मलाही माझ्या मुलासोबत Book Library मध्ये जायचे आहे. 

परत भेटूच एक नवीन विषय घेवून. 

Bye